జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1948-1964

పండిట్ జావహర్లాల్ నెహ్రూ

జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1948-1964: ఆగస్టు 29, 1949 తేదీన 7 గురు సభ్యులతో కూడిన రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ. మున్షి, ముహమ్మద్ సాదుల్లా, అల్లాడ కృష్ణ స్వామి అయ్యర్, గోపాల్ స్వామి అయ్యంకర్, ఖైతాన్ మరియు మిట్టార్లను ఏర్పాటు చేసి రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించే బాధ్యతను వారికి ఇచ్చారు.

(ఈ పేజీకి ముందు పేజీలు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1938-52 మరియు జవహర్ లాల్ నెహ్రూ 1889-1940 కూడా చదవండి.)

డాక్టర్ బి. ఆర్. అంబేద్కర్‌ను ముసాయిదా కమిటీకి అధ్యక్షుడిగా అప్పటి భారత ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ నియమించారు. ముసాయిదా కమిటీలో ఏర్పాటు చేసిన ప్రధాన కమిటీలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి:

కేంద్ర విద్యుత్ కమిటీ – జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

కేంద్ర రాజ్యాంగ కమిటీ – జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

ప్రాంతీయ రాజ్యాంగ కమిటీ – వల్లభాయ్ పటేల్

ప్రాథమిక హక్కులు, మైనారిటీలు మరియు గిరిజన మరియు మినహాయించిన ప్రాంతాలపై సలహా కమిటీ – వల్లభాయ్ పటేల్. ఈ కమిటీకి ఈ క్రింది ఉపకమిటీలు ఉన్నాయి:

ప్రాథమిక హక్కుల ఉప కమిటీ – జెబి కృపాలని

మైనారిటీల సబ్ కమిటీ – హరేంద్ర కోమర్ ముఖర్జీ

నార్త్ ఈస్ట్ ఫ్రాంటియర్ గిరిజన ప్రాంతాలు మరియు అస్సాం మినహాయించబడిన మరియు పాక్షికంగా మినహాయించబడిన ప్రాంతాల ఉప కమిటీ – గోపీనాథ్ జోర్డోలోయి

మినహాయించిన మరియు పాక్షికంగా మినహాయించిన ప్రాంతాలు (అస్సాంలో ఉన్నవి కాకుండా) ఉప కమిటీ – ఎ.వి.తక్కర్

విధాన కమిటీ నియమాలు – రాజేంద్ర ప్రసాద్

కమిటీ ఆఫ్ స్టేట్స్ (కమిటీ ఫర్ డైలాగ్ విత్ స్టేట్స్) – జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

స్టీరింగ్ కమిటీ – రాజేంద్ర ప్రసాద్

రాజ్యాంగ కమిటీలు మొత్తం 2 సంవత్సరాలు, 11 నెలలు, 18 రోజులు చర్చించిన తరువాత సంబంధిత సమస్యలపై నిర్ణయం తీసుకుని తీర్మానాన్ని ఆమోదించాయి. ఓటింగ్ ద్వారా కొన్ని సమస్యలు ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించబడ్డాయి. భారత రాజ్యాంగాన్ని చివరగా 26 నవంబర్ 1949 న భారత ప్రజలు ఆమోదించారు. సభ్యులందరూ 395 వ్యాసాలు, 24 జనవరి 1950 న షెడ్యూల్, మరియు 22-భాగాల రాజ్యాంగంపై సంతకం చేసి అంగీకరించారు. ఈ విధంగా ‘భారత రాజ్యాంగం’ అధికారికంగా 26 జనవరి 1950 న అమల్లోకి వచ్చింది.

(యూ ట్యూబ్ చానల్ లో నా ఈ వీడియోలను వీక్షించండి: River Saraswati, సరస్వతి నది ఆచూకీ, Birth place of Hanuman, Location of Brahmavarta, బ్రహ్మావర్తము, Aryanism, ఆర్యజాతి వాదము. )

ఈ లోపున, 1948 లో, గాంధీజీని ఒక మరాఠా వ్యక్తి కాల్చి చంపాడు. ఆ సమయంలో గాంధీకి 78 సంవత్సరాలు. తన గురువు గారైన గాంధీ మరణంతో పటేల్ మానసికంగా క్రుంగి పోయాడు. ఆ తరువాత పటేల్ 1950 లో ప్రపంచాన్ని విడిచిపెట్టాడు. ఆ సమయంలో పటేల్‌కు 75 సంవత్సరాలు.

భారత తాత్కాలిక ప్రధానమంత్రిగా, భారత రాజ్యాంగాన్ని రాయడంలో నెహ్రూ ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు.

నెహ్రూ యొక్క రాజకీయ చతురత చివరికి మంచి ఫలితాలను అందించింది. వాస్తవానికి, పటేల్ మరియు మీనన్ వివిధ రాష్ట్రాలకు పాక్షిక స్వయంప్రతిపత్తిని అందించడానికి అనుకూలంగా ఉన్నారు. అయితే, నెహ్రూ రాజుల దైవిక మరియు వారసత్వ హక్కులను గుర్తించడానికి ఇష్టపడలేదు. నెహ్రూ ఒక బలమైన ప్రజాస్వామ్యవాది. ఈ రాజ్యాలకు స్వయం ప్రతిపత్తి ఇవ్వడానికి సుముఖంగా ఉన్న వారికే, ఈ రాజ్యాలను భారత్ లో విలీనం చేయడానికి బాధ్యత అప్పగించారు, మరియు ఆ పని విజయవంతంగా పూర్తయింది. అలాగే, మెజారిటీ రూల్ ప్రజాస్వామ్యానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న అంబేద్కర్ తో కలిసి రాజ్యాంగాన్ని నెహ్రూ రూపొందించారు.

(నాకు వేరొక వెబ్ సైట్ కూడా ఉందని తెలియజేయుటకు సంతసించు చున్నాను. ఆ వెబ్ సైట్ లో భారతీయ హిందు సంస్కృతి, హిందూ సనాతన ధర్మము, వేద సూక్తములు, మొదలైన అంశములపై వ్యాసములు గలవు. ఆ వెబ్ సైట్ ను కూడా సందర్శించి సదరు వ్యాసములను చదివి ఆకళింపు చేసుకుని మీ అభిప్రాయములు తెలియ జేయవలెను.)

ఆ సమయంలో భారతదేశంలో అంబేద్కర్ ఒక ప్రత్యేక మేధావి. ఆయన ఎకనామిక్స్, రాజకీయ శాస్త్రం మరియు చట్టం లో నిపుణుడిగా ఉన్నారు. అయితే, అంబేద్కర్ ప్రజాస్వామ్యానికి వ్యతిరేకంగా మరియు బ్రిటిష్ వారు భారతదేశం నుండి వెళ్ళిపోవడానికి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడేవారు. సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలు ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఇంకా అన్యాయంగా పరిగణించబడుతున్నాయని ఆయన వాదించారు. 1953 లో, తనకు రాజ్యాంగంపై నమ్మకం లేకపోయినా, నెహ్రు ప్రేరణతో రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీకి అధ్యక్షత వహించానని ఆయన విచారం వ్యక్తం చేశారు.

అతను ఎప్పుడూ స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో పాల్గొనలేదు. భారతదేశం నుండి వెళ్ళిపోవాలని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిర్ణయించినప్పుడు, అంబేద్కర్ బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రికి ఆ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా లేఖ రాశారు.

26 జనవరి 1950 నుండి అమలులోకి వచ్చిన భారతదేశ的新 రాజ్యాంగం ద్వారా భారతదేశాన్ని సార్వభౌమ ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రంగా మార్చారు.

రాజ్యాంగంలో రాజకీయ పార్టీలకు సంబంధించిన ఎలాంటి నిబంధనలు పొందుపరచబడలేదని గమనించాలి. తరువాత ప్రజల ప్రాతినిధ్య చట్టాన్ని పార్లమెంటు ఆమోదించి చట్ట రూపంలోకి తీసుకువచ్చింది. భారతదేశంలో వెస్ట్ మినిస్టర్ విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నట్లు నెహ్రూ పేర్కొన్నారు, ఇందులో మంత్రి మండలి పరిపాలన పగ్గాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ మంత్రి మండలి పార్లమెంటుకు జవాబుదారీగా వ్యవహరిస్తుంది. దేశంలో బ్రిటన్‌లో ఉన్నట్లు రాజు ఉండడు. పార్లమెంటు సభ్యులు మరియు రాష్ట్రాల అసెంబ్లీల, విదానసభల సభ్యుల ద్వారా ఎన్నుకోబడిన దేశాధ్యక్షుడు దేశానికి రాజ్యాధిపతిగా కొనసాగుతాడు.

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గమనించాలి. పార్లమెంటు మరియు అసెంబ్లీ లో అత్యధిక సభ్యులు ఉన్న రాజకీయ పార్టీ నాయకత్వంలో ప్రభుత్వం ఏర్పడుతుంది. పరిపాలనా విషయాలలో ఆ రాజకీయ పార్టీ అధ్యక్షులకు భాగస్వామ్యం ఉండదు. ఈ విషయాన్ని అప్పటి కాంగ్రెసు అధ్యక్షుడు కృపలానీకి నెహ్రు స్పష్టంగా వివరించారు. కృపలానీ కోపంతో పార్టీ అధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా సమర్పించారు.

కొత్త రిపబ్లిక్‌ను “యూనియన్ ఆఫ్ స్టేట్స్” అని పిలిచేవారు. రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా యొక్క 1951-52 సంవత్సరపు మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో వయోజన ఓటు హక్కు విధానంపై సుమారు 17.60 కోట్ల మంది ఓటు వేశారు. (అంతకుముందు, పట్టణాలలో పన్ను చెల్లింపుదారులకు మాత్రమే ఓటింగ్ హక్కులు ఉండేవి)

అయితే, భారత యూనియన్ యొక్క రాష్ట్రాలకు ప్రస్తుతం భారత దేశ రాష్ట్రాలకు కొంత వ్యత్యాసం ఉందని గమనించాలి. ఒరిజినల్ రాజ్యాంగంలో పార్ట్ ఎ, పార్ట్ బి, పార్ట్ సి మరియు పార్ట్ డి అనే నాలుగు రకాల రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. అప్పట్లో ప్రత్యక్ష బ్రిటిష్ నియంత్రణలో ఉన్న పూర్వ ప్రావిన్సులను పార్ట్ ఎ రాష్ట్రాలు అని పిలుస్తారు. భారత్ లో విలీనం అయిన రాజ్యాలు పార్ట్ బి రాష్ట్రాలుగా ఉన్నాయి. మాజీ చీఫ్ కమిషనర్ ప్రావిన్సులు మరియు కొన్ని ఇతర రాష్ట్రాలు పార్ట్ సి రాష్ట్రాలుగా ఉన్నాయి. పార్ట్ డి అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవుల రాష్ట్రం.

ప్రస్తుత రాష్ట్రాలు చాలా వరకు 1956 లో భాషా ప్రాతిపదికపై ఏర్పాటు చేయబడినవి. వాస్తవానికి, భారత యూనియన్ ను భాషా ప్రాతిపదిక ఆధారంగా ఏర్పాటు చేయాలనే ఉద్దేశ్యాన్ని మొదటగా గాంధీ గారు వ్యక్తం చేశారు. ఇటలీ మరియు జర్మనీలు భాషా ప్రాతిపదికన వివిధ ప్రాంతాలను ఏకీకృతం చేయడం ద్వారా తమ దేశాలను ఏర్పరచుకున్నారు. ఈ ప్రాతిపదికను ఆధారంగా తీసుకుని ఇతర దేశాలలో నేషన్ స్టేట్స్ ఏర్పడడం ప్రారంభమైంది. మద్రాసు రాష్ట్రంలోని తెలుగు ప్రాంతాలు మరియు నిజాం హైదరాబాదు రాజ్యంలోని తెలుగు ప్రాంతాలను కలిపి అఖిలాంధ్ర పటాన్ని 1911 లో ఆంధ్రులు రూపొందించారు. ఆ కాలంలో బ్రిటిష్ వారు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత వివిధ సంస్థానాలు స్వతంత్ర రాజ్యాలుగా ఏర్పడతాయని అందరూ భావించేవారు. నెహ్రు గారి దయతో మనకు ఒక అఖండ భారతదేశం ఏర్పడింది.

తరువాత, 1952 లో, గాంధీజీ శిష్యుడు శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు గారు 52 రోజుల నిరాహార దీక్ష సత్యాగ్రహం చేపట్టారు, భాషా ఆధారిత సిద్దాంతంపై ఆధారపడి ఆంధ్రులకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేయాలని ఆయన కట్టుబడి ఉన్నారు. అప్పట్లో మద్రాసు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి రాజాజీ ప్రత్యేక ఆంధ్రకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నారు. నెహ్రూ రాజాజీని వ్యతిరేకించలేక ఆంధ్రుల ఆకాంక్షలను సాకారం చేయడానికి ఒప్పుకోలేదు. ఫలితంగా శ్రీరాములు తన ప్రాణాన్ని త్యాగం చేశారు. అప్పుడే ఆంధ్రా అంతటా పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు విస్తరించాయి. విధ్వంసం చెలరేగింది. చివరికి మద్రాస్ రాష్ట్రం విభజించబడింది మరియు 1953, నవంబర్ 1 వ తేదీన ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. ఈ సంఘటన తరువాత, నెహ్రూ భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు కమిటీని నియమించారు. 1956 లో కమిటీ సమర్పించిన తరువాత భాషా ప్రాతిపదికన కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడ్డాయి.

రాష్ట్రాల విలీనం మరియు విభజన ప్రక్రియ కారణంగా, పూర్వపు రాజులు మరియు నవాబుల రాజకీయ ప్రాముఖ్యత తగ్గిపోయింది. ప్రజాస్వామ్య సూత్రాల ఆధారంగా కొత్త సమాఖ్య వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. చివరికి, భారతదేశ ప్రజాస్వామ్య సార్వభౌమ గణతంత్ర రాజ్యాన్ని స్థాపించాలన్న నెహ్రూ కల 1956 నాటికి నెరవేరినట్లు కనిపిస్తుంది. 1951, 1957 మరియు 1962లో జరిగిన అన్ని ఎన్నికలలో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్‌కు అధికారం కట్టబెట్టడం ద్వారా భారత ప్రజలు నెహ్రు విధానాలకు ఆమోదం తెలిపారని మనం అర్థం చేసుకోవాలి.

స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో పాల్గొనని రాజకీయ పార్టీలలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ, హిందూ మహాసభ, ముస్లిం లీగ్ లను పూర్తిగా తిరస్కరించారు. రాజ్యాంగం అమలులోకి రాక మునుపు, బి.ఆర్. అంబేట్కర్ ముంబై శాసనమండలి సభ్యుడిగా అనేక సార్లు మరియు చాలా సంవత్సరాలు పనిచేశారు. ఆయన ముంబై గవర్నర్‌గా కూడా సేవలందించారు. అయితే, 1952లో పార్లమెంట్ సార్వత్రిక ఎన్నికలలో మరియు 1954లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలలో ప్రజలు ప్రత్యేకంగా ఆయన రిజర్వు నిహోజక వర్గ ప్రజలు ఆయనను తిరస్కరించారు. ఇది ఆయన ఎప్పుడూ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొనలేదనే కారణంగా కావచ్చు. అయినప్పటికీ, నెహ్రూ ఆయనను రాజ్యసభ ఎంపీగా, న్యాయ మంత్రిగా నియమించారు. శాసనసభలలో (అంటే పార్లమెంటు, రాష్ట్ర అసెంబ్లీలు) షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల కొరకు కొన్ని నియోజక వర్గాలను రిజర్వ్ చేయడానికి అంబేట్కర్ కృషి చేశారు.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషన్లు  

అయితే, ఎస్సీలు మరియు ఎస్టీలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించడానికి రాజ్యాంగంలో ఎలాంటి నిబంధనలు చేర్చలేదని తెలుసుకోవాలి. కానీ 1929 నుండి, వెనుకబడిన వర్గాలకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషన్లు మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో అమలు చేయబడుతున్నాయి. సుప్రీంకోర్టు ఈ రిజర్వేషన్లను రాజ్యాంగ విరుద్ధమని 1951 లో ప్రకటించింది. అప్పుడే నెహ్రూ భారత రాజ్యాంగానికి మొదటి సవరణ చేసి జాతీయ స్థాయిలో షెడ్యూల్డ్ కులాలకు (ఎస్సీలు) మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలకు (ఎస్టీలు) కేంద్ర ప్రభుత్వ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషన్లు కల్పించే ఏర్పాటును చేశారు. ఇతర వెనుకబడిన వర్గాలకు సంబంధిత రాష్ట్రాలలో రిజర్వేషన్లు కల్పించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు అధికారమిచ్చారు.

జమీందారీల రద్దు

అయితే, 1951 తరువాత సామాజిక మార్పు చోటు చేసుకుంది. 1948 లో, అనేక ప్రావిన్షియల్ కౌన్సిల్స్ జమీందార్ల రద్దు కోసం తీర్మానాలను ఆమోదించాయి. కానీ సంబంధిత కోర్టులు ఈ ప్రక్రియను నిలిపివేసాయి. (కాశ్మీరులో మాత్రం జమీందార్ల రద్దు అమలు చేయబడింది. దానితో, అప్పటివరకు కాశ్మీరు మహారాజా స్వాతంత్ర్యాన్ని సమర్ధించిన హిందూ పరిషత్ ప్లేటు పిరాయించి కాశ్మీరు భారత్ లో సంపూర్ణంగా విలీనం కావాలని డిమాండ్ చేయడం ప్రారంభించింది.) ఇండియన్ రిపబ్లిక్ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తరువాత, జమీందారీలను రద్దు చేస్తూ నెహ్రూ ప్రభుత్వం తన మొదటి ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులను జారీ చేసింది. ఈ ఆర్డర్ ద్వారా నెహ్రూ ఒకే సమయంలో రెండు పక్షాలను కొట్టగలిగాడు. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో జామిందార్ల ఆధిపత్యం అనేది ఒక అసంబద్ధమైన అంశం. జమిందార్ల వ్యవస్థను రద్దు చేయడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు పునాది పడడానికి ఒక పెద్ద అడ్డంకి తొలగించబడింది. జమిందారీ వ్యవస్థను రద్దు చేయడం వల్ల భారతదేశం యొక్క మొత్తం సాగు విస్తీర్ణంలో 40% పరోక్ష నిర్వాహకుల నుండి విముక్తి పొందింది. ఆ సమయంలో భారతదేశ జనాభాలో 80% వ్యవసాయంపై ఆధారపడి ఉండగా, సుమారు 2 కోట్ల కవులు రైతులుగా తమ సాగు చేస్తున్న భూములకు యజమానులు అయ్యారు.

రెండవ విజయం ఏమిటంటే, కొత్త దేశానికి కమ్యూనిస్టుల ముప్పు తప్పింది. ఎందుకంటే, అంతకుముందు కమ్యూనిజం వైపు మొగ్గు చూపిన కవులు రైతులు కమ్యూనిస్టు పార్టీల నుండి దూరం కావడం ప్రారంభించారు.

అయినప్పటికీ, ఇతర వ్యవసాయేతర వర్గాలు ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషన్ల కోసం ఆందోళన చేయడం ప్రారంభించాయి. 1969 లో, మద్రాస్ రాష్ట్రంలో ఈ విషయాన్ని పరిశీలించడానికి కుప్పుస్వామి కమిషన్‌ను నియమించారు. ఆపై, 1972 నుండి, OBC రిజర్వేషన్లు అమలు ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, మద్రాసు మరియు కేరళ రాష్ట్రాలలో ప్రారంభమయినవి.

అయితే, 1990 లో మండల్ కమిషన్ ఆమోదం పొందిన తరువాతే ఉత్తర భారతదేశంలో ఓబిసి రిజర్వేషన్లు ప్రారంభమయ్యాయి. ఆ తరువాత ఈ ఓబీసి రిజర్వేషన్లు రాష్ట్రాలలోను అమలు చేయడం ప్రారంభించారు. మండల్ కమిషన్ ఆమోదం తర్వాత, అన్ని భారతదేశం ప్రాతిపదికన మిస్టర్ ఒబిసి రిజర్వేషన్లను వర్తింప చేయబడింది.

భారతదేశం గణతంత్ర రాజ్యముగా ఏర్పడిన తరువాత, నెహ్రూ రెండు ముఖ్యమైన కార్యక్రమాలను చేపట్టాడు. వాస్తవానికి, ఆహార ఉత్పత్తి చేసే భూములు ఆ సమయంలో పాకిస్తాన్‌కు చేరాయి. ఈ కారణంగా, భారతదేశానికి ఆహార సమస్య ఏర్పడింది. అందువల్ల, ఆహార ఉత్పత్తిలో భారతదేశాన్ని స్వయం సమృద్ధిగా మార్చడానికి నెహ్రూ కృషి చేశాడు. రెండవ కార్యక్రమం భారతదేశాన్ని పారిశ్రామికంగా బలోపేతం చేయడం. దిగుమతులకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గంగా పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి నెహ్రూ పునాదులు వేసాడు. విదేశీ సంస్థల సాంకేతిక సహాయంతో, ప్రభుత్వం భారీ పరిశ్రమలను స్థాపించింది.

నెహ్రూ కమ్యూనిస్టులు మరియు పెట్టుబడిదారుల రెండు వర్గాల నుండి అవసరమైన సాంకేతికతను పొందగలిగాడు. భారతదేశంలో సోవియట్ యూనియన్ లో అమలు చేస్తున్న ప్రణాళికాబద్ధమైన అభివృద్ధి సూత్రాన్ని ఆయన ఇక్కడ భారతదేశంలో ప్రయోగించాడు. దేశానికి ఏది మంచిది, ఏది కాదు అని నిర్ణయించడంలో ఆయన తెలివితేటలను మనం తప్పనిసరిగా మెచ్చుకోవాలి. స్వాతంత్ర్యం కోసం ఆయుధ పోరాటం చేయడం అనే రష్యన్ మార్గాన్ని ఆయన అనుసరించలేదు. కానీ ఆయన దేశ అభివృద్ధి కోసం నెహ్రు పంచవర్ష ప్రణాళికలను ఆదర్శంగా స్వీకరించాడు.

పంచవర్ష ప్రణాళిక కమిషన్

వాస్తవానికి, జాతీయ ప్రణాళిక కమిటీ 1938 లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షతన స్థాపించబడింది. ఆ తరువాత, మొదటి ప్రణాళిక కమిషన్ 1950 లో ఏర్పడింది. ఇక్కడ, నేను నెహ్రు గారి దేశానికి అందించిన సేవలను మరియు ఆయన అందించిన అభివృద్ధిని వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను.

ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి

ఆహార ఉత్పత్తిలో భారతదేశాన్ని స్వయం సమృద్ధిగా మార్చడం కోసం మొదటి ప్రాధాన్యతగా వివిధ బహుళార్ధసాధక నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు స్థాపించబడ్డాయి. సాంకేతికంగా వీటిని జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులు అని పిలుస్తారు. ఈ హైడ్రో ఎలక్ట్రిక్ ప్రాజెక్టులు వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు సాగునీరు అందించడమే కాకుండా విద్యుత్ ఉత్పత్తి కూడా చేయగలవు. 1970ల నాటికి ఈ ప్రాజెక్టులన్నీ పూర్తిగా ఉత్పత్తి స్థాయిని చేరుకున్నాయి. అతను భక్రా నంగల్ (1948) డాం, హిరాకుడ్ ప్రాజెక్ట్ (1948), నాగార్జున సాగర్ డాం (1955), సర్దార్ సరోవర్ ఆనకట్ట (1961) లకు పునాదులు వేశాడు, తద్వారా అతను భారతదేశం అంతటా మిలియన్ల హెక్టార్ల వ్యవసాయ భూములకు సాగునీరు అందించగలిగాడు. మిలియన్ల యూనిట్ల విద్యుత్తును కూడా ఉత్పత్తి చేశాడు.

పారిశ్రామిక రంగ పురోగతి

పారిశ్రామిక రంగంలో, 1955లో దుర్గాపూర్ స్టీల్ ప్లాంట్ పశ్చిమ బెంగాల్‌లో జర్మన్ సహాయంతో స్థాపించబడింది, అలాగే రూర్కెలా స్టీల్ ప్లాంట్ మరియు భిలాయ్ స్టీల్ ప్లాంట్ 1955లో రష్యన్ సహాయంతో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. 1959లో ఈ స్టీల్ ప్లాంట్‌లు అన్ని పనులు ప్రారంభించాయి.

1952 లో చెన్నైలో రైలు కోచ్‌ల తయారీకి ఇంటిగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీ (ఐసిఎఫ్) స్థాపించబడింది. ఇది భారత రైల్వే యాజమాన్యంలో ఉంది. చిత్తరంజన్ లోకోమోటివ్ ఫ్యాక్టరీ 1950 లో స్థాపించబడింది. డీజిల్ లోకోమోటివ్ వర్క్స్ 1961 లో వారణాసిలో స్థాపించబడింది, మూడు సంవత్సరాల తరువాత DLW తన మొదటి లోకోమోటివ్‌ను 3 జనవరి 1964 న నిర్మించింది. 1956 లో కొన్ని కమ్యూనికేషన్ పరికరాల తయారీ ప్రారంభమైంది. 1961 లో BEL (భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్) రేడియో ట్యూబ్ లను ఉత్పత్తి చేసింది. బెల్ జర్మానియం సెమీకండక్టర్స్ 1962 లో మరియు AIR కొరకు రేడియో ట్రాన్స్మిటర్లు 1964 లో ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.

జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ కాలంలో ఇండియన్ నేషనల్ కమిటీ ఫర్ స్పేస్ రీసెర్చ్ (INCOSPAR) స్థాపించబడింది. దీనిని 1962లో అటామిక్ ఎనర్జీ విభాగం (DAE) కింద ఒక విభాగంగా ఏర్పాటు చేశారు. అంతరిక్ష పరిశోధనల అవసరాన్ని గుర్తించిన శాస్త్రవేత్త విక్రమ్ సారాభాయ్ ఆదేశాల ప్రకారం ఇది జరిగింది. INCOSPAR 1969లో DAE కింద ఇస్రో (ISRO) గా అభివృద్ధి చెందింది. భారతదేశం యొక్క మొదటి ఉపగ్రహం అయిన ఆర్యభటను ఇస్రో రూపొందించింది, దీనిని సోవియట్ యూనియన్ నుండి 19 ఏప్రిల్ 1975న ప్రయోగించారు.

నెహ్రూ అణ్వాయుధాల అభివృద్ధిపై ఆలోచనలు చేశారు. 1948 ఆగస్టు 10న (అణ్వాయుధ) శాస్త్రీయ పరిశోధన విభాగాన్ని స్థాపించారు. నెహ్రూ అణు భౌతిక శాస్త్రవేత్త డా. హోమి జె భాభాను ఆహ్వానించారు, అతనికి అన్ని అణు సంబంధిత విషయాలు మరియు కార్యక్రమాలపై పూర్తి అధికారం ఇచ్చారు. ఆయన నెహ్రూకే మాత్రమే సమాధానం ఇవ్వాలి. నెహ్రూ మరియు భాభా మధ్య ఉన్న వ్యక్తిగత అవగాహన ఆధారంగా భారత అణు విధానం రూపొందించబడింది. “ప్రొఫెసర్ భాభా, మీరు భౌతిక శాస్త్రం పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండండి, అంతర్జాతీయ సంబంధాలను నాకు వదిలేయండి” అని నెహ్రూ భాభాతో చెప్పారు.

రాజారామన్నతో హోమీ భాభా నెహ్రూ తనతో ఇలా అన్నారని చెప్పారు, “మనకు (అణు) సామర్ధ్యం ఉండాలి. మొదట మన (అణు) సామర్ధ్యం నిరూపించుకోవాలి. తరువాత మనం గాంధీ గారి అహింసా సూత్రాలు మరియు అణ్వాయుధాలు లేని ప్రపంచం గురించి ఉపన్యాసాలు ఇవ్వాలి.” నెహ్రు గారి ఈ వ్యాఖ్యలు ఆయనకు ఉన్న ఆత్మ విశ్వాసం మరియు దేశభక్తిని మనకు తెలియజేస్తున్నాయి. నెహ్రూ గాంధీ ల గొప్పతనం ఎక్కడ ఉందంటే వారు నమ్మిన సిద్ధాంతాలను ఎప్పుడూ వదలలేదు. మృత్యువుకు భయపడలేదు.

అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ అటామిక్ ఎనర్జీ (DAE), ప్రధానమంత్రి ప్రత్యక్ష పర్యవేక్షణలో ఉంది. “భారత అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా” 1 మార్చి 1958 న అణు ఇంధన శాఖగా స్థాపించబడింది. భారత ప్రభుత్వం 3 జనవరి 1954 న ట్రోంబే (AEET) అనే అటామిక్ ఎనర్జీ సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది. అలాగే, ఆగష్టు 10, 1948 న, అరుదైన ఖనిజాల సర్వే యూనిట్ న్యూ దిల్లీ నుండి కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది. 1958 లో దీనికి ‘డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ అటామిక్ మినరల్స్’ అనే పేరు పెట్టారు. తరువాత, 1974 లో దీనిని హైదరాబాద్‌కు తరలించారు. DRDO (డిఫెన్స్ రిడవలప్‌మెంట్ అండ్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్) 1958 లో డిఫెన్స్ సైన్స్ ఆర్గనైజేషన్ మరియు కొన్ని ఇతర సాంకేతిక అభివృద్ధి సంస్థలను విలీనం చేయడం ద్వారా స్థాపించబడింది.

డీఆర్‌డీవో 1960లలో ఉపరితలం నుండి గాలిలోకి ప్రయోగించే క్షిపణులు (SAMలు) తయారు చేయడానికి మొదటి ప్రధాన ప్రాజెక్టును ఇండిగో అనే పేరుతో ప్రారంభించింది. హిందూస్థాన్ మెషిన్ టూల్స్ ఫ్యాక్టరీ, సింద్రీ ఎరువుల కర్మాగారం, భారత టెలిఫోన్ పరిశ్రమలు నెహ్రూ హయాంలో స్థాపించబడ్డాయి.

ముడి చమురు కనుగొనడానికి మొదట నెహ్రు అమెరికా సహాయాన్ని కోరారు. కానీ భారతదేశంలో ఒక్క చుక్క చమురు కూడా దొరకదని అమెరికా ప్రకటించింది. ఆ నేపధ్యంలో ఒఎన్‌జిసి (ఆయిల్ అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ కమిషన్) 1956లో స్థాపించబడింది. రష్యా సాంకేతిక సహకారంతో దీనిని స్థాపించారు. తరువాత ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ 1959లో స్థాపించబడింది.

లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా 1956 లో స్థాపించబడింది, ఇది భారతదేశంలో భీమా పరిశ్రమను జాతీయం చేసిన తర్వాత జరిగింది. అప్పటి సమయంలో సుమారు 245 భీమా సంస్థలు మరియు భవిష్యత్ సంఘాలు లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియాలో విలీనం చేయబడ్డాయి. యూనిట్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా (యుటిఐ) 1963 లో పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా స్థాపించబడింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న పరిశ్రమలకు రుణాలు అందించడానికి ఇది ఒక ప్రధాన ఆర్థిక సంస్థగా పనిచేయడానికి ఉద్దేశించబడింది.

భారతదేశాన్ని సాంకేతిక రంగంలో ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి,

డిల్లీ, ఖరగ్‌పూర్, మద్రాస్, కాన్పూర్ మరియు బొంబాయ్‌లో 1951 నుండి 1961 మధ్య ఐదు భారతీయ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (IITs) స్థాపించబడ్డాయి. ప్రస్తుతం భారతదేశంలో 23 ఐఐటిలు ఉన్నాయి. అదనంగా, 1961 మరియు 1964 మధ్య 13 ప్రాంతీయ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు స్థాపించబడ్డాయి. ఈ కళాశాలలను ప్రస్తుతం నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (ఎన్ఐటి) NITs అని పిలుస్తారు.

ప్రణాళికాబద్ధ అభివృద్ధి సూత్రాలను అనుసరించడం ద్వారా నెహ్రూ ఈ అన్ని విజయాలను సాధించారు. జాతీయతా దృక్పదం మరియు దేశ అభివృద్ధి కోసం దూర దృష్టి వంటి లక్షణాలు ఆయనకు ఉండడం వల్ల దేశానికి చాలా ప్రయోజనం కలిగింది.

మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక బడ్జెట్‌లోని కొన్ని అంశాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.

రూ. 23,777 మిలియన్లు. ఈ ప్రణాళిక వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, విద్యుత్ ఉత్పత్తి అభివృద్ధిపై దృష్టి సారించింది. పారిశ్రామిక అభివృద్ధి ప్రైవేటు పరిశ్రమలకు అప్పగించబడింది. ఇనుము, ఉక్కు, భారీ శక్తి మరియు రసాయన పరిశ్రమల వంటి ప్రధాన పరిశ్రమల స్థాపనలో ముందడుగు వేయబడింది. ఈ పథకం కింద 60 లక్షల ఎకరాలకు నీటిపారుదల సౌకర్యాలు అందించబడ్డాయి, మరియు చిన్న నీటిపారుదల పనుల ద్వారా 100 లక్షల ఎకరాలకు నీటిని అందించారు. స్థూల జాతీయ ఆదాయం 18% పెరిగింది. రూ. 91,100 మిలియన్ల నుండి రూ. 108,000 మిలియన్లకు ఆదాయం పెరిగింది. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి 39% పెరిగింది.

రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక

రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక యొక్క లక్ష్యం జాతీయ ఆదాయాన్ని పెంచడం, జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం మరియు ఉపాధి అవకాశాలను అందించడం. పారిశ్రామికీకరణకు ప్రాథమికంగా భారీ పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. ప్రభుత్వ రంగానికి రూ .48,000 మిలియన్లు కేటాయించబడ్డాయి. 24,000 మిలియన్లు ప్రైవేటు రంగానికి కేటాయించబడ్డాయి. ఫలితంగా, జాతీయ ఆదాయం 1,08,000 మిలియన్ల నుండి 1,45,000 మిలియన్లకు పెరిగింది. ఆహార ఉత్పత్తి 46% పెరిగింది.

3వ పంచవర్ష ప్రణాళిక

మూడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక యుద్ధాలు మరియు అనావృష్టి కారణంగా తన లక్ష్యాలను సాధించలేకపోయింది. ఈ పథకం ప్రభుత్వ రంగానికి రూ .75,000 మిలియన్లు, ప్రైవేటు రంగానికి రూ .41,000 మిలియన్లు కేటాయించింది. ఈ పథకం జాతీయ ఆదాయంలో 5% పెరుగుదల, ఆహార ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ధి మరియు పరిశ్రమల స్థాపనను నిర్వహించింది.

1951 నుండి ప్రారంభమైన ఈ అభివృద్ధి ఫలితంగా, 1971 నాటికి 380 నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు పూర్తయ్యాయి, సేద్యానికి అవసరమైన నీటిని అందించే భూమి 0.90 మిలియన్ హెక్టార్ల నుండి 11.50 మిలియన్ హెక్టార్లకు పెరిగింది.

1951 లో వ్యవసాయానికి ఉపయోగించిన ట్రాక్టర్ల సంఖ్య 9000. 1961 నాటికి ఈ సంఖ్య 31,000 కు చేరుకుంది.

1960-61 నాటికి ఆహార ఉత్పత్తి 55 మిలియన్ టన్నుల నుండి 82 మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది. ఆహార ఉత్పత్తి సామర్థ్యం 1951 లో హెక్టారుకు 522 కిలోల నుండి 1971 నాటికి హెక్టారుకు 858 కిలోలకు పెరిగింది.

ఎరువుల వినియోగం 1951 లో 55,000 టన్నుల నుండి 1961 లో 306,000 టన్నులకు పెరిగింది.

ఎరువుల వినియోగం 1951 లో 55,000 టన్నుల నుండి 1961 లో 306,000 టన్నులకు పెరిగింది.

ఉక్కు కడ్డీల ఉత్పత్తి 1950 లో 1.40 మిలియన్ టన్నుల నుండి 1962 నాటికి 3.42 మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది.

చక్కెర ఉత్పత్తి 1.12 మిలియన్ టన్నుల నుండి 3.02 మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది.

సిమెంట్ ఉత్పత్తి 2.70 మిలియన్ టన్నుల నుండి 7.97 మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది.

అల్యూమినియం ఉత్పత్తి 3700 టన్నుల నుండి 18,300 టన్నులకు పెరిగింది.

సైకిళ్ల ఉత్పత్తి 1951 లో 90,000 నుండి 1962 నాటికి 10,71,000 కు పెరిగింది.

1951 సంవత్సరంలో అక్షరాస్యత రేటు 18% గా ఉంది. 1961 నాటికి ఇది 28% కు పెరిగింది. అయితే, జనాభా పెరుగుదల చాలా అధికంగా ఉంది. 1965 నాటికి జనాభా 43 కోట్లకు చేరుకుంది. అదనంగా, విభజన సమయంలో సుమారు 8.50 మిలియన్ల మందిని భారతదేశం పునరావాసం చేయాల్సి వచ్చింది. ఎగుమతులకు అందించిన ప్రోత్సాహకాల కారణంగా, 1951-1960 కాలంలో ఎగుమతుల వార్షిక రేటు 2.9% నుండి 1971-1980 కాలంలో 7.6% కు పెరిగింది.

వాస్తవానికి 1947 లో విద్యుదీకరించబడిన 1500 గ్రామాలు ఉన్నాయి. 1955 నాటికి ఈ సంఖ్య 10,000 కు పెరిగింది. విద్యుత్ ఉత్పత్తి 1951 లో 2.30 మిలియన్ యూనిట్ల నుండి 1955 లో 3.20 మిలియన్ యూనిట్లకు, తరువాత 1960 లో 5.70 మిలియన్ యూనిట్లకు పెరిగింది.

ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర రాజ్య వ్యవస్థ

రాజీవ్ గాంధీ రాకతో నెహ్రూను మరచిపోవడం మరియు నెహ్రూ వారసత్వానికి దూరంగా మారడం ప్రారంభమైందని గమనించాలి. 1986 నుండి, కాంగ్రెస్ పార్టీ పోస్టర్లలో నెహ్రూ చిత్రాలను తీసివేయడం ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుతం, ఇతరులు నెహ్రూను విమర్శిస్తున్న సమయంలో కాంగ్రెస్ మౌనం ప్రదర్శిస్తోంది. నెహ్రూ వ్యక్తిత్వం మరియు గొప్పతనాన్ని నాశనం చేయడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్యం, గణతంత్ర రాజ్య వ్యవస్థలపై ప్రజలకు అపనమ్మకం కలిగించే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. సాధారణ మేధావులు కూడా నెహ్రూ పేరును ప్రస్తావించడం మానుకోవడం బాధాకరం.

నెహ్రూ లండన్ లో చదువుతున్నప్పుడు ప్రజాస్వామ్య మరియు గణతంత్ర రాజకీయ వ్యవస్థలపై దృష్టి పెట్టారు. అలాగే, అతను అమెరికన్ మరియు ఫ్రెంచ్ విప్లవాలను పరిశీలించాడు. సమకాలీన రష్యన్ విప్లవాన్ని కూడా గమనించాడు. అయితే, నెహ్రూ రష్యాలో జరిగిన సాయుధ తిరుగుబాటు సూత్రాన్ని అనుసరించలేదు. గాంధీ అహింస మరియు సత్యాగ్రహ సూత్రాలను స్వీకరించారు మరియు లక్ష్యాలను సాధించేవరకు గాంధీ సూత్రాలను విడిచిపెట్టలేదు.

భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర రాజ్య సంస్థలను విజయవంతంగా స్థాపించడానికి వ్రాతపూర్వక రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించడం జరిగింది. అతను చివరి వరకు తన సూత్రాలను విడిచిపెట్టలేదు.

అతను రిపబ్లికనిజాన్ని ప్రోత్సహించాడు మరియు అనుసరించాడు. కాంగ్రెస్ పార్టీ తన కుమార్తె ఇందిరా గాంధీని పార్టీ అధ్యక్షురాలిగా నియమించినప్పుడు, నెహ్రూ వారిని మందలించారు. నెహ్రూ, ఇందిరాకు క్యాబినెట్ బెర్త్ ఇవ్వడానికి నిరాకరించారు. తన చివరి రోజుల్లో, తన వారసుడిని ప్రధాని పదవికి నామినేట్ చేయమని కోరినప్పుడు, “నేను ప్రజాస్వామ్య సంస్థలను సృష్టించాను, రాజ్యాంగం దానిని చూసుకుంటుంది” అని చెప్పారు. అందువల్ల, నెహ్రూ గాంధీ మాదిరిగా, అతను తన నమ్మకాలకు అనుగుణంగా జీవించాడు మరియు తన ఆదర్శాలను పాటించడంలో ఎప్పుడూ రాజీపడలేదు.

ఈ సందర్భంలో ఇందిరా గాంధీ వివాహ సమస్య గురించి నిజాన్ని తెలుసుకుందాం. ఇందిరా మిస్టర్ ఫిరోజ్ ఖాన్‌ను వివాహం చేసుకోవాలని ప్రతిపాదించారు. ఆయన పేరులో ఖాన్ ఉండడం వల్ల చాలామంది అతను ముస్లిం అని భావిస్తున్నారు. కానీ, అతను ఫారసీ మతస్తుడు. మతాంతర వివాహానికి నెహ్రూ ఒప్పుకోలేదు. అప్పుడు గాంధీ జోక్యం చేసుకుని, అతనిని దత్తత తీసుకుంటానని చెప్పారు, అప్పుడు అతను హిందువు అవుతాడని చెప్పారు. ఆ విధంగా అవసరమైన ఆచారాలు నిర్వహించిన తరువాత, ఫిరోజ్ ఖాన్ హిందువుగా మారారు. దీని తరువాత, నెహ్రూ ఇందిరాను ఫిరోజ్ ఖాన్ గాంధీతో వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ సంఘటన ద్వారా నెహ్రూ, ఇందిరా మరియు ఫిరోజ్ అందరూ హిందువులే అని మనకు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.