మహాత్మా గాంధీ
మహాత్మా గాంధీ 1915-1948: మహాత్మా గాంధీ గారు గుజరాతీ భాషలో హింద్ స్వరాజ్ అను పుస్తకం వ్రాసి 1909 లో ప్రచురించారు. తన పుస్తకంలో బ్రిటిష్ వారిని భారతదేశం నుండి తరిమికొట్టడం ఒక్కటే సరిపోదని మనం పాశ్చాత్య సంస్కృతిని కూడా తిరస్కరించాలి అని చెప్పారు. అలా చేయడంలో విఫలమైతే, భారతదేశం హిందూస్తాన్ గా కాకుండా ఇంగ్లీస్తాన్ గా మారుతుందని హెచ్చరించారు. ఈ పుస్తకంలో, నిష్క్రియాత్మక ప్రతిఘటనను అవలంభించి, భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం సాధించవలసి ఉన్నదని, ఆయుధాలను పట్టడం ద్వారా స్వాతంత్ర్యం లభించడం జరగదని వాదించారు.
(ఈ పేజీ కి ముందు పేజీ మహాత్మా-గాంధీ-1869-1915 కూడా చదవండి.)
1915లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, భారతదేశ పరిస్థితి గురించి కాంగ్రెస్ లోని వర్గాల గురించి భారత గోపాల్ కృష్ణ గోఖలే గాంధీగారికి వివరించారు. తరువాత బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా గాంధీ చేసిన మొదటి పోరాటం బీహార్లోని చంపారన్ సత్యాగ్రహం. అతను ఇండిగో రైతులకు మద్దతుగా నిలిచి వారి వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు కిట్టుబాటు ధర ఇవ్వాలని కోరాడు. చివరికి, అతను రైతులకు ప్రయోజనాలను సంపాదించడంలో విజయవంతమయ్యాడు.
తరువాత 1918లో వర్షాభావ పరిస్థితులను మరియు వరదలను ఎదుర్కొంటున్న ఖేడా జిల్లాలోని నాడియాడ్లో అధిక పన్నులను వసూలు చేయడానికి నిరసనగా సత్యాగ్రహం చేశారు. ఇక్కడనే స్వచ్ఛంద దళంలో భాగంగా సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ గాంధీజీని కలిశారు.
రౌలాట్ చట్టం
1919లో జరిగిన అరాచక చర్యలు మరియు విప్లవాత్మక నేరాల నిరోధానికి సంబంధించిన చట్టం, రౌలాట్ చట్టం, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 10 మార్చి 1919న ప్రకటించింది. ఈ చట్టం, విచారణ మరియు న్యాయ సమీక్ష లేకుండా, ఒక వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేయడానికి ప్రభుత్వానికి అధికారం ఇస్తుంది. ఈ చట్టం ప్రవేశపెట్టబడిన తర్వాత, భారతీయులలో విస్తృత నిరసనలు మొదలయ్యాయి. గాంధీ శాసన ఉల్లంఘన మరియు సత్యాగ్రహానికి పిలుపునిచ్చారు. ప్రజలు శాంతియుతంగా తమ నిరసనను వ్యక్తం చేయాలని గాంధీ కోరారు. 30 మార్చి 1919న డిల్లీలో కాల్పులు జరిగాయి. ప్రభుత్వం గాంధీ డిల్లీలో ప్రవేశించడాన్ని నిషేధించింది. అయితే, గాంధీ ఆదేశాలను విరుద్ధంగా డిల్లీకి చేరుకున్నారు. అందువల్ల, ఏప్రిల్ 9న గాంధీని అరెస్టు చేశారు. తరువాత, ఏప్రిల్ 10న, సత్యపాల్ మరియు సైఫుద్దీన్ కిచ్లు అమృత్సర్లో బహిష్కరణకు వ్యతిరేకంగా నిరసన చేపట్టారు.
(నాకు వేరొక వెబ్ సైట్ కూడా ఉందని తెలియజేయుటకు సంతసించు చున్నాను. ఆ వెబ్ సైట్ లో భారతీయ హిందు సంస్కృతి, హిందూ సనాతన ధర్మము, వేద సూక్తములు, మొదలైన అంశములపై వ్యాసములు గలవు. ఆ వెబ్ సైట్ ను కూడా సందర్శించి సదరు వ్యాసములను చదివి ఆకళింపు చేసుకుని మీ అభిప్రాయములు తెలియ జేయవలెను.)
శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం
1914 లో దక్షిణాఫ్రికాలో గాంధీని మహాత్మా అని పిలిచేవారు, మరియు ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గాంధీజీని మహాత్మా అని పిలుస్తున్నారు.
13 ఏప్రిల్ 1919 న జరిగిన బైసాఖి సందర్భంగా, ప్రజలు శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో భాగంగా అమృత్సర్లోని జూలియన్వాలా బాగ్ వద్ద గుమిగూడారు, కానీ వారి వద్ద ఏ విధమైన ఆయుధాలు లేవు. బైసాఖి పండుగ కావడంతో మహిళలు మరియు పిల్లలు కూడా ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు. ఆ సమయంలో బ్రిటిష్ అధికారి ఆదేశాల ప్రకారం భారతీయ సిపాయిలు, ప్రజలు పారిపోకుండా తలుపులు మూసివేసి, శిశువులతో సహా సుమారు 1000 మందిని తుపాకులతో కాల్చి చంపారు.
జలియన్ వాలా బాగ్ లో జరిగిన ఊచకోత తరువాత, గాంధీ తన పోరాట విధానాలను విస్తరించారు. విదేశీ వస్తువులను బహిష్కరించాలని ప్రజలను ప్రోత్సహించారు. ఫ్యాక్టరీలలో తయారైన మరియు భారతదేశానికి దిగుమతి అవుతున్న వస్త్రాలను బహిష్కరించాలని, వాటి స్థానంలో చరఖా పై నేసిన ఖాదీ వస్త్రాలను భారతీయులు ఉపయోగించాలని ఆయన ప్రజలకు సూచించారు. అలాగే, బ్రిటిష్ సంస్థలను, న్యాయస్థానాలను బహిష్కరించాలని, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలకు రాజీనామా చేయాలని, బ్రిటిష్ బిరుదులు మరియు గౌరవాలను త్యజించాలని గాంధీజీ ప్రజలను కోరారు. ఈ విధంగా సహాయ నిరాకరణోద్యమం సత్యాగ్రహం అనే శాంతియుత విధానాల ద్వారా గాంధీ బ్రిటిష్ వారిని ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా మరియు పరిపాలనాపరంగా నిర్భంధించాలనే సంకల్పాన్ని వ్యక్తం చేశారు.
ఈ గాంధీ చేసిన విజ్ఞప్తి అందరిని ఆకర్షించింది. సమాజంలోని అన్ని వర్గాల వారు ఈ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భాగస్వాములయ్యారు.
(యూ ట్యూబ్ చానల్ లో నా ఈ వీడియోలను వీక్షించండి: River Saraswati, సరస్వతి నది ఆచూకీ, Birth place of Hanuman, Location of Brahmavarta, బ్రహ్మావర్తము, Aryanism, ఆర్యజాతి వాదము. )
చౌరి చౌరా ఉదంతము
చివరగా భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి దిశను మార్చిన మరో ముఖ్యమైన సంఘటన చౌరి చౌరా. 1922 ఫిబ్రవరి 2న, శాసనోల్లంఘన కార్యక్రమంలో భాగంగా మేక మాంసం ధరలను పెంచడాన్ని ప్రజలు నిరసించారు. పోలీసులు ఉద్యమ నాయకులను అరెస్టు చేశారు. 5వ తేదీన ప్రతీకారంగా సుమారు 2000 మంది పోలీస్ స్టేషన్కు చేరుకున్నారు. పోలీసులు నిరసనకారులపై కాల్పులు జరిపి ఇద్దరు వ్యక్తులను హతమార్చారు. ఈ ఘటనపై ప్రజలు కోపంతో 22 మంది పోలీసులను పోలీస్ స్టేషన్లో బంధించి స్టేషన్కు నిప్పంటించారు.
స్వాతంత్ర్య పోరాటం హింసాత్మకంగా మారడంతో గాంధీ తీవ్రంగా కలత చెందారు. ప్రజలు ఉద్యమాన్ని కొనసాగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, గాంధీ ఆ ఉద్యమాన్ని ఉపసంహరించుకోవాలని నిర్ణయించారు. గాంధీ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయాన్ని నెహ్రూ మరియు బోస్ తీవ్రంగా విమర్శించారు. గాంధీ స్వాతంత్ర్య పోరాటం నుండి వైదొలిగారు.
1922 మార్చి 10న గాంధీని అరెస్టు చేశారు, రాజద్రోహం నేరం కింద ఆరు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించారు. అతను 18 మార్చి 1922న తన శిక్షను ప్రారంభించాడు. గాంధీ జైలులో ఒంటరిగా ఉండటంతో, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రెండు వర్గాలుగా విభజించబడింది, చిత్త రంజన్ దాస్ మరియు మోతీలాల్ నెహ్రూ నేతృత్వంలోని ఒక వర్గం, చక్రవర్తి రాజగోపాలచారి మరియు సర్దార్ వల్లభాయ్ ఆధ్వర్యంలోని మరొక వర్గం కాంగ్రెస్లో ఏర్పడింది.
ఫిబ్రవరి 1924 లో అపండిసైటిస్ ఆపరేషన్ కోసం గాంధీ విడుదలయ్యారు. ఆ తరువాత స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంలో మూడేళ్ల వ్యవధి ఏర్పడింది. 1926 లో కాంగ్రెస్ మరోసారి గాంధీజీని పిలిచి, అహింస సూత్రాలను అనుసరిస్తామని హామీ ఇచ్చి స్వాతంత్య్ర సంగ్రామానికి గాంధీని నాయకత్వం వహించాలని కోరింది.
పూర్ణ స్వారాజ్
బోస్ మరియు నెహ్రూ నాయకత్వం కాంగ్రెస్ కు పూర్ణ స్వరాజ్ నే ధ్యేయం గా ప్రకటించాలని పట్టుబట్టింది. కానీ గాంధీ ప్రస్తుతం మనం మొదట స్వరాజ్ కోసం బ్రిటిష్ వారిని అడగాలని చెప్పారు. ఏడాదిలోపు వారు స్వరాజ్ ను ఇవ్వకపోతే అపుడు పూర్ణ స్వారాజ్ కోసం పోరాదదామని చెప్పాడు. దీని ప్రకారం, 1928 డిసెంబర్లో కలకత్తా కాంగ్రెస్ స్వరాజ్ కోసం పోరాడాలని తీర్మానించింది.
బ్రిటిష్ వారిలో కదలిక లేకపోతే, డిసెంబర్ 31, 1929 న లాహోర్ సమావేశంలో పూర్ణ స్వరాజ్ కాంగ్రెస్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యంగా ప్రకటించబడింది. అప్పుడు తొలిసారిగా త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేశారు. అప్పటి నుండి భారతీయులు ప్రతి సంవత్సరం 26 జనవరి 1930 తేదీని స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా జరుపుకోవాలని నిర్ణయించారు. (తరువాత భారత రాజ్యాంగాన్ని 26.01.1950 న ఆమోదించారు. ఆ సమయంలో భారతదేశాన్ని గణతంత్ర దేశంగా ప్రకటించారు. అందువల్ల, జనవరి 26 తేదీని భారత గణతంత్ర దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నాము.)
సంఘర్షణ హింసాత్మకంగా మారినప్పుడు, గాంధీ స్వాతంత్ర్య పోరాటం నుండి తప్పుకున్నట్లు మనకు ముందే తెలిసింది. కాంగ్రెస్ నాయకులతో సహా ప్రజలు గాంధీతో రాజీపడుతూ, గాంధీ గారి అహింస సూత్రాలను అనుసరించాలని నిర్ణయించారు. భారత ప్రజల ఈ ప్రతిజ్ఞ ప్రఖ్యాత దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహ కాలంలో ప్రతిబింబించబడింది. దండి యాత్ర మార్చి 12న ప్రారంభమై, 6 ఏప్రిల్ 1930తో ముగిసింది. గాంధీ, 78 మంది వాలంటీర్లతో కలిసి 388 కిలోమీటర్లు (241 మైళ్ళు) కాలినడకన అహ్మదాబాద్ నుండి దండి వరకు ప్రయాణించారు. ఈ యాత్ర యొక్క ఉద్దేశ్యం చట్టవిరుద్ధంగా ఉప్పు తయారు చేసి చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం.
300 మందికి పైగా నిరసనకారులు తీవ్రంగా గాయపడినప్పుడు, ఇద్దరు మరణించేవరకు పోలీసులు వారి తల మరియు భుజాలపై కర్రలతో విచక్షణారహితంగా గంటల తరబడి కొట్టారు. ఆ సమయంలో, దెబ్బలు తిన్న వారు క్రింద పడిపోయినప్పటికీ, వాలంటీర్లలో ఎవరు కూడా ప్రతిఘటనకు పూనుకోలేదు.
దేశవ్యాప్తంగా ఈ నిరసనల కార్యక్రమంలో 60,000 మందికి పైగా అరెస్టు చేయబడ్డారు. దండి మార్చలో జవహర్లాల్ నెహ్రూ మరియు సరోజిని దేవి పాల్గొన్నారు.
మార్చి 1931 లో గాంధీ-ఇర్విన్ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగాయి. అందుకు అనుగుణంగా, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అన్ని రాజకీయ ఖైదీలను విడుదల చేయడానికి అంగీకరించింది. శాసనోల్లంఘన ఉద్యమాన్ని తాత్కాలికంగా గాంధీ నిలిపివేశారు. తరువాత, కాంగ్రెస్ యొక్క ఏకైక ప్రతినిధిగా గాంధీ లండన్లో జరిగిన రౌండ్ టేబుల్ సమావేశానికి హాజరయ్యారు. 1934 వరకు, బ్రిటిష్ మరియు కాంగ్రెస్ మధ్య నిరంతర పోరాటం కొనసాగింది. భారతదేశంలో పాక్షిక ప్రజాస్వామ్యాన్ని స్థాపించడానికి 1935 లో భారత ప్రభుత్వ చట్టం ఆమోదించబడింది. ఈ చట్టం ప్రకారం 1937 లో ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. మెజారిటీ ప్రావిన్సులలో ప్రభుత్వాలను ఏర్పాటు చేయడంలో కాంగ్రెస్ విజయవంతమైంది.
ఇది జరుగుతున్న సమయంలో యూరోప్ లో యుద్ధం ప్రారంభమైంది. బ్రిటిష్ వారి ఆధ్వర్యంలోని భారత ప్రభుత్వం 1939 లో శాసనసభ్యులకు తెలియజేయకుండా భారతదేశం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో చేరినట్లు ప్రకటించింది. ఈ ప్రకటనతో కాంగ్రెస్ మరియు బ్రిటిష్ వారి మధ్య ఊహించని వివాదం ఏర్పడింది. బ్రిటిష్ చర్యకు వ్యతిరేకంగా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు 1939 లో రాజీనామాలు సమర్పించాయి. ఆ సమయంలో హిందూ మహాసభ మరియు ముస్లిం లీగ్ కలిసి సింధ్, నార్త్ వెస్ట్ ఫ్రంటియర్ ప్రావిన్స్ మరియు బంగాల్ లలో ప్రభుత్వాలను ఏర్పాటు చేశాయి. ఈ క్రమంలో ముస్లిం లీగ్ 1940 లో ‘రెండు మతాలు, రెండు దేశాలు’ అనే సిద్ధాంతం ఆధారంగా దేశాన్ని విభజించాలని ఒక తీర్మానాన్ని చేసింది. తరువాత, సింధ్ ప్రభుత్వం 1943 లో పాకిస్తాన్ ఏర్పాటు కోరుతూ ఒక తీర్మానాన్ని చేసింది.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో బ్రిటిష్ వారి తరపున భారతదేశం పాల్గొనాలని కాంగ్రెస్ డిమాండ్ చేస్తూ భారత ప్రజలకు వెంటనే అధికారాన్ని బదిలీ చేయాలని కోరింది. యుద్ధం అనంతరం పాక్షిక స్వాతంత్ర్య హోదాను అందిస్తామని బ్రిటన్ వాగ్దానం చేసింది. అయితే, ఈ వాగ్దానానికి కాంగ్రెస్ అంగీకరించలేదు. ఆగష్టు 8, 1942 న గాంధీ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి “క్విట్ ఇండియా” అని నినాదం ఇచ్చారు. ఈ సందర్భంగా ప్రభుత్వం ఒకే రోజులో గాంధీతో సహా కాంగ్రెస్ నాయకులందరినీ అరెస్టు చేసింది. అయినప్పటికీ, నాయకులు లేకుండా ప్రజలు రెండు సంవత్సరాల పాటు ఆందోళనలు కొనసాగించారు. విధ్వంసం, సైనిక సరఫరా కాన్వాయ్లపై బాంబు దాడులు, ప్రభుత్వ భవనాలకు నిప్పంటించడం, విద్యుత్ లైన్లను కత్తిరించడం, రవాణా మరియు కమ్యూనికేషన్ లైన్లను ధ్వంసం చేయడం వంటి వివిధ చర్యలను ప్రజలు చేపట్టారు. మే 1944 లో గాంధీ జైలు నుండి విడుదలయ్యారు.
జైలులో గాంధీ కార్యదర్శి మహాదేవ్ దేశాయ్ గుండెపోటుతో మరణించారు. గాంధీ భార్య కస్తూర్బా ఫిబ్రవరి 22, 1944 న, 18 నెలల జైలు శిక్ష అనంతరం మరణించారు. ఈ సమయంలో గాంధీకి తీవ్రమైన మలేరియా వ్యాధి సోకింది. గాంధీజీకి అప్పుడప్పుడు 74 సంవత్సరాల వయస్సు ఉంది.
ఇప్పుడు స్వాతంత్య్ర సంగ్రామంలో గాంధీజీపై పోలీసుల దౌష్ట్యాన్ని గాంధీజీ జైలు కాలాన్ని పరిశీలిద్దాం.
ఏప్రిల్ 16, 1917 – గాంధీకి చంపారన్ జిల్లాను విడిచి వెళ్లమని నోటీసు ఇచ్చారు, అయితే అతన్ని అరెస్టు చేయలేదు.
ఏప్రిల్ 10, 1919 – అమృత్సర్కు వెళ్ళే మార్గంలో పాల్వాల్ వద్ద అరెస్టు చేసి తిరిగి బొంబాయికి తీసుకెళ్లారు, అక్కడ ఏప్రిల్ 11 న విడుదలయ్యారు.
మార్చి 10, 1922 – యంగ్ ఇండియాలో మూడు వ్యాసాలు రాసినందుకు సబర్మతి ఆశ్రమం సమీపంలో అరెస్టు చేశారు. ఆ తరువాత ఆరు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించారు. 12 జనవరి 1924 న ఆపరేషన్ కారణంగా 5 ఫిబ్రవరి 1924 న యెర్వాడా జైలు నుండి విడుదలయ్యాడు.
మే 05, 1930 – ఉప్పు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు దండి సమీపంలోని కరాడిలో అరెస్టు చేయబడి, జనవరి 26, 1931 న విడుదలయ్యాడు.
జనవరి 04, 1932 – బొంబాయిలో అరెస్టు చేసి యెర్వాడ జైలుకు తరలించారు. అతను ఉపవాసం ప్రారంభించిన తరువాత 8 మే 1933 న విడుదలయ్యాడు.
ఆగస్టు 1, 1933 – మార్చి ప్రారంభంలో గాంధీని అరెస్టు చేశారు. ఉదయం 9.30 గంటలకు యరవాడ సరిహద్దు నుండి వెళ్ళిపొమ్మని కోరినప్పటికీ, అది పాటించలేదు, తరువాత ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష విధించబడింది. ఆగస్టు 16 న ఉపవాసం ప్రారంభించి, తీవ్రమైన ఆరోగ్య పరిస్థితి కారణంగా ఆగస్టు 23 న జైలు నుండి విడుదలయ్యాడు.
1942 ఆగస్టు 09 న, ‘క్విట్ ఇండియా’ ప్రకటన అనంతరం, అతన్ని ఉదయం అరెస్టు చేసి, అగా ఖాన్ ప్యాలెస్ జైలులో ఉంచారు. మే 6, 1944 న అతను విడుదలయ్యాడు.
యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, భారతదేశానికి అధికారాన్ని బదిలీ చేయడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. మత ప్రాతిపదికపై భారతదేశాన్ని విభజించడాన్ని గాంధీ వ్యతిరేకించారు.
కానీ ముస్లిం లీగ్ “బ్రిటిషు వారు భారతదేశాన్ని విభజించి వెళ్ళాలని” అనే డిమాండ్ చేసింది. కాంగ్రెసుతో దేశ విభజనను ఆమోదించేందుకు జిన్నా 16.08.1946 తేదీని డైరక్ట్ యాక్షన్ డే గా ప్రకటించాడు. కలకత్తాలో హిందువులు తీవ్రంగా ఉచకోతకు గురయ్యారు. పోలీసులు సెలవులో ఉన్నారని చెప్పి ఘర్షణలను ఆపడానికి రాలేదు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అల్లర్లను ఆపమని సైన్యాన్ని ఆదేశించలేదు. భారత విభజనకు గాంధీ, నెహ్రూ అంగీకరించారు. విభజన సమయంలో జరిగిన అల్లర్లలో సుమారు 5 లక్షల మంది మరణించారు.
సుమారు 10 లక్షల మంది పాకిస్తాన్ లేదా భారతదేశానికి వలస వెళ్లారు. అల్లర్లు ప్రధానంగా బెంగాల్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో జరిగాయి. జరుగుతున్న మతపరమైన హత్యలకు ప్రతిస్పందనగా, గాంధీ సత్యాగ్రహం పాటిస్తూ చాలా రోజుల పాటు ఉపవాసం చేశారు. హిందువులు మరియు ముస్లింల మధ్య శాంతి నెలకొల్పాలని, శాంతిని పునరుద్ధరించాలనే ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు. 30 జనవరి 1948 న ఉదయం ప్రార్థన ముగించుకుని బయటకు వచ్చినప్పుడు, ఒక వ్యక్తి కాల్పులు జరిపి గాంధీ గారు నేలకొరిగారు.
గాంధీ మరియు నెహ్రూ ఇతర నాయకుల కంటే ఎందుకు ప్రత్యేకంగా ఉన్నారు మరియు ప్రజలు వారిని ఎందుకు గౌరవిస్తారు? ఎందుకంటే వారు తీవ్రమైన ప్రతికూల పరిస్థితులలో కూడా తమ నమ్మకాలను కాపాడారు. వారు తమ నమ్మకాలకు అనుగుణంగా జీవించారు. వారు తమ చర్యలలో మరణాన్ని భయపడలేదు. నెహ్రూ 9 సంవత్సరాలు జైలులో గడిపారు. గాంధీ యొక్క వారసత్వాన్ని నెహ్రూ ముందుకు తీసుకెళ్లారు. గ్రామీణ స్వరాజ్ గురించి గాంధీ కలను నెహ్రూ నెరవేర్చారు. నెహ్రూ మొదటి ప్రధానిగా నదులపై వివిధ ఆనకట్టలు మరియు బ్యారేజీలు నిర్మించి దేశాన్ని సశ్యశ్యామలం చేశారు. భారీ పరిశ్రమలను స్థాపించి దేశాన్ని స్వయం సమృద్ధిగా తీర్చిదిద్దారు. రక్షణ అంశంలో భారతదేశాన్ని ఇతర దేశాలకు సమానంగా నిలబెట్టారు. నెహ్రూ ఐఐటి, ఐఐఎం, ఇస్రో, బార్క్, ఒఎన్ జీ సి వంటి సంస్థలను స్థాపించారు.
1857 నుండి 1947 వరకు జరిగిన స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో సుమారు 3,50,000 మంది ప్రజలు ప్రాణాలను అర్పించారు. గాంధీ యొక్క అత్యున్నత త్యాగ దినం 30 జనవరి, భారత రిపబ్లిక్ అమరవీరుల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు.