మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య

శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య

శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య గారు అసాధారణ నైపుణ్యం కలిగిన ఒక విశిష్ట ఇంజనీర్. ఆయన 1861 సెప్టెంబర్ 15న కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని చిక్కబళ్లాపూర్ జిల్లా, ముద్దేనహళ్లి గ్రామంలో శ్రీనివాస శాస్త్రి మరియు వెంకటలక్ష్మి దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన తండ్రి సంస్కృత ఉపాధ్యాయుడు. వాస్తవానికి, శ్రీ విశ్వేశ్వరయ్య పూర్వీకులు ఆంధ్ర తీరప్రాంతము లోని ప్రకాశం జిల్లాలో ఉన్న మోక్షగుండం గ్రామానికి చెందినవారు. కర్ణాటక ప్రజలు ఆయనను ‘కన్నడ జాతి పిత’ గా గౌరవిస్తారు. 1968 నుండి భారత దేశం ఆయన జన్మదినాన్ని ఇంజనీర్స్ డే గా జరుపుకుంటోంది. బ్రిటిష్ వారు ఆయనను ‘సర్’ అని పిలిచి గౌరవించేవారు. (Sri Mokshagundam Visweswarayya, मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या)

శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య (సర్ ఎంవీ) గారి గౌరవార్థం వివిధ విద్యా, పారిశ్రామిక మరియు సాంస్కృతిక సంస్థలకు అనేక రాష్ట్రములలో ఆయన పేరు పెట్టారు:

విద్యా సంస్థలు:

• విశ్వేశ్వరయ్య టెక్నలాజికల్ యూనివర్సిటీ (VTU): బెళగావి, కర్ణాటక.

• యూనివర్సిటీ ఆఫ్ విశ్వేశ్వరయ్య కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (UVCE): కర్ణాటక.

• విశ్వేశ్వరయ్య నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (VNIT): నాగ్‌పూర్, మహారాష్ట్ర.

• సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (సర్ ఎంవిఐటి): బెంగళూరు.

• సర్ ఎం.వి. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్కిటెక్చర్: బెంగళూరు.

• సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేట్ సెంటర్: మాండ్య, మైసూరు.

• విశ్వేశ్వరయ్య పాలిటెక్నిక్ కళాశాల: అల్మాలా, మహారాష్ట్ర.

• విశ్వేశ్వరయ్య హాస్టల్: ఐఐటి (బిహెచ్‌యు) వారణాసి.

సంగ్రహాలయాలు మరియు సాంస్కృతిక ప్రదేశాలు

• విశ్వేశ్వరయ్య ఇండస్ట్రియల్ అండ్ టెక్నలాజికల్ మ్యూజియం (VITM): బెంగళూరు.

• విశ్వేశ్వరయ్య నేషనల్ మెమోరియల్ ట్రస్ట్: ఆయన జన్మస్థలమైన ముద్దేనహళ్లి.

పారిశ్రామిక మరియు ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలు

• విశ్వేశ్వరయ్య ఐరన్ అండ్ స్టీల్ ప్లాంట్ (VISL): భద్రావతి, కర్ణాటక.

• సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య టెర్మినల్ (SMVB)

: బెంగళూరులోని బైయప్పనహళ్లిలో ఒక అత్యాధునిక రైల్వే టెర్మినల్.

• మెట్రో స్టేషన్లు: బెంగళూరులోని సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య స్టేషన్ మరియు

• ఢిల్లీలోని సర్ విశ్వేశ్వరయ్య మోతీ బాగ్ స్టేషన్.

శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య

శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య గారు చిక్‌బళ్లాపూర్‌లో తన పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, ఆ తర్వాత 1881లో బెంగళూరులోని సెంట్రల్ కాలేజీ నుండి బి.ఎ. డిగ్రీని పొందారు. ఆయన మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.ఎస్సి. డిగ్రీని పొందారు. 1884లో పూణే లోని ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో తన సివిల్ ఇంజనీరింగ్ డిగ్రీని పూర్తి చేశారు.

ముంబై మునిసిపాలిటీలోని పిడబ్ల్యుడిలో అసిస్టెంట్ ఇంజనీర్‌గా తన ఇంజనీరు వృత్తికి శ్రీకారం చుట్టారు. ఆ తర్వాత, ఇండియన్ ఇరిగేషన్ కమిషన్‌లో చేరారు. దక్కన్ ప్రాంతంలో వరదల నివారణకు ఆయన పనిచేశారు. 1903లో, ఆయన తన ఆటోమేటిక్ వీర్ వరద గేట్లను అభివృద్ధి చేసి పేటెంట్ పొందారు, వీటిని మొదట పూణే సమీపంలోని ఖడక్వాస్లా ఆనకట్ట వద్ద ఏర్పాటు చేశారు. తరువాత, ఈ గేట్లను గ్వాలియర్‌లోని టిగ్రా ఆనకట్ట మరియు మైసూర్‌లోని కృష్ణ రాజ్ సాగర్ ఆనకట్ట వద్ద ఏర్పాటు చేశారు. కొల్హాపూర్‌లోని లక్ష్మీ తల్వా ఆనకట్టకు ఆయన చీఫ్ ఇంజనీర్‌గా పనిచేశారు. ఆటోమేటిక్ స్లూయిస్ గేట్లు మరియు బ్లాక్ సిస్టమ్‌ల సృష్టి నీటి వృధాను తగ్గించడంలో మరియు తద్వారా వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచడంలో దోహదపడింది.

ఆయన 1909లో మైసూరు సంస్థానం సేవలో చేరాడు. ఆయన కర్ణాటకలోని హోస్పేట్‌లో ఉన్న తుంగభద్ర ఆనకట్టకు సంబంధించిన ఇంజనీరింగ్ బోర్డుకు చైర్మన్‌గా పనిచేశారు.

కృష్ణ రాజ సాగర్ ఆనకట్ట

ఆ కాలంలో కృష్ణరాజ సాగర్ ఆనకట్ట ఆసియాలోనే అతిపెద్ద నీటి జలాశయాన్ని కలిగి ఉండేది. కేఆర్‌ఎస్ ఆనకట్టను కావేరి నదిపై నిర్మించారు (1924). ఆయన ప్రధాన ఇంజనీర్‌గా ఆనకట్ట నిర్మాణాన్ని పునాది నుండి ప్రారంభోత్సవం వరకు పర్యవేక్షించారు. దీని నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత, ఇది మైసూరు, మాండ్య మరియు బెంగళూరు నగరాలకు తాగునీటిని సరఫరా చేయడంతో పాటు, విస్తారమైన వ్యవసాయ భూములకు నీటిపారుదల వ్యవస్థలను కూడా విస్తరించింది. ప్రసిద్ధ బృందావన్ గార్డెన్స్ కేఆర్‌ఎస్ ఆనకట్టకు దిగువన ఉన్నాయి.

విశాఖపట్నం ఓడరేవును తీరప్రాంత కోత నుండి కాపాడటంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. తిరుమలను తిరుపతికి కలిపే ఘాట్ రోడ్డు నిర్మాణ ప్రతిపాదన కోసం ఆయన ఒక ప్రణాళికను రూపొందించారు.

మరియు శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య మూసీ నది వరదలను నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన హైదరాబాద్ నిజాంకు ప్రధాన ఇంజనీర్లలో ఒకరు. గండిపేట మరియు హుస్సేన్ సాగర్ (ట్యాంక్ బండ్) ఆయన సృష్టించినవే.

ఆయన చైనా, జపాన్, ఈజిప్ట్, కెనడా, అమెరికా మరియు రష్యా దేశాలకు ప్రయాణించారు. ఆ ప్రాంతంలో వరదలు మరియు పారుదల కార్యక్రమాలపై సలహా ఇవ్వడానికి ఆయన ఏడెన్‌కు (ఆ సమయంలో ఏడెన్‌ భారతదేశంలో భాగంగా ఉండేది) కూడా ప్రయాణించారు.

శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జాతీయ అంశాలపై అనేక పుస్తకాలను రచించారు. అవి: 1. రీబిల్డింగ్ ఇండియా (1920), 2. ప్లాన్డ్ ఎకానమీ ఫర్ ఇండియా (1936), 3. రికలెక్షన్స్ ఆఫ్ మై ప్రొఫెషనల్ లైఫ్ (1951), 4. జాబ్‌లెస్‌నెస్ ఇన్ ఇండియా (1932), మొదలైనవి.

కన్నడ జాతి పిత

మహారాజా కృష్ణరాజ వొడయార్ 1912లో ఆయనను మైసూరు దివాన్‌గా నియమించారు. ఆయన 1918 వరకు దివాన్‌గా పనిచేశారు. మైసూరు రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో పనిచేస్తున్న కాలంలో, ఆయన పరిశ్రమల స్థాపనను ప్రోత్సహించారు. మైసూరు సోప్ ఫ్యాక్టరీ, పారాసిటాయిడ్ ప్రయోగశాల, భద్రావతిలోని మైసూరు ఐరన్ అండ్ స్టీల్ వర్క్స్ (ప్రస్తుతం విశ్వేశ్వరయ్య ఐరన్ అండ్ స్టీల్ లిమిటెడ్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది), శ్రీ జయచామరాజేంద్ర పాలిటెక్నిక్ ఇన్‌స్టిట్యూట్, బెంగళూరు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం మరియు స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ మైసూరు స్థాపనలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.

ఆయన మైసూర్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్‌ను కూడా స్థాపించారు. ఆయన 1917లో బెంగళూరులో ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలను స్థాపించారు. తదనంతరం దీనిని యూనివర్సిటీ విశ్వేశ్వరయ్య కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్‌గా పిలిచారు. ఆయన మైసూర్‌లో అనేక కొత్త రైల్వే మార్గాలను మంజూరు చేశారు. కన్నడ భాషను పరిరక్షించడానికి ఆయన కన్నడ పరిషత్‌ను స్థాపించారు.

కర్ణాటక ప్రజలు ఆయనను వివిధ రకాలుగా సత్కరించారు. బెళగావిలోని విశ్వవిద్యాలయానికి ఆయన గౌరవార్థం విశ్వేశ్వరయ్య సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం అని పేరు పెట్టారు. బెంగళూరులోని యూనివర్సిటీ విశ్వేశ్వరయ్య కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ మరియు సర్ ఎం విశ్వేశ్వరయ్య ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ కూడా ఈ కోవకే చెందుతాయి.

నాగ్‌పూర్ వీఎన్‌ఐటీకి ఆయన గౌరవార్థం విశ్వేశ్వరయ్య ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అని పేరు పెట్టారు. ఐఐటీ (బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం) ప్రాంగణంలో బనారస్‌లో ఆయన పేరు మీద ఒక హాస్టల్ కూడా ఉంది.

ఇంజనీర్స్ డే

1968 నుండి భారతదేశం శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య గారి పుట్టినరోజును ఇంజనీర్ల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటోంది.

భారత రత్న

1955లో భారత ప్రభుత్వం శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్యకు దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన ‘భారత రత్న’ను ప్రదానం చేసింది.

(నాకు వేరొక వెబ్ సైట్ కూడా ఉందని తెలియజేయుటకు సంతసించు చున్నాను. ఆ వెబ్ సైట్ లో భారతీయ హిందు సంస్కృతి, హిందూ సనాతన ధర్మము, వేద సూక్తములు, మొదలైన అంశములపై వ్యాసములు గలవు. ఆ వెబ్ సైట్ ను కూడా సందర్శించి సదరు వ్యాసములను చదివి ఆకళింపు చేసుకుని మీ అభిప్రాయములు తెలియ జేయవలెను.)

(యూ ట్యూబ్ చానల్ లో నా ఈ వీడియోలను వీక్షించండి: River Saraswati, సరస్వతి నది ఆచూకీ, Birth place of Hanuman, Location of Brahmavarta, బ్రహ్మావర్తము, Aryanism, ఆర్యజాతి వాదము. )